بهبود روابط متقابل و تعامل والد-کودک اوتیسمی

    0
    81 views

    این بخش به پیرامون ارتباط متقابل والد و کودک پرداخته و انواع گوناگون روابط والد-کودک اوتیسمی را شرح می دهد و روش هایی را برای بهبود روابط متقابل مطرح می کند.

    بعد از چند جلسهٔ اول برنامهٔ خانگی الگوهای تعاملی مؤثر را جایگزین الگوهای تعاملی غیر مؤثر می کند. این فرایند به چهار دلیلی زیر، امری ضروری است:

    1. تعامل های غیر مؤثر در خانه ضعیف می شود یا با تغییرات رفتاری مفید که به وسیلهٔ برنامهٔ آموزشی پیشرفته صورت میگیرد، رفتارها در خانه و مدرسه مناسب می شود.
    2. تعامل های غیر مؤثر، رفتارهای مشکل زایی کودک را کاهش می دهد و مشارکت را افزایش داده و از استرس خانواده می کاهند.
    3. یادگیری نحوهٔ جایگزینی تعامل های غیر مؤثر با مؤثر و افزایش تعامل های مؤثر، خوش بینی والدین را افزایش می دهد و تکیه گاهی را برای آموزش مهارت های خاص در خانه فراهم میسازد.
    4. تغییرات اجتماعی روزانه زمینهٔ مؤثری را برای رشد روانی – اجتماعی فراهم می سازد. برنامه های آموزش والدین بر روابط متقابل والد- کودک تأکید دارند.

    تعاملها چه هستند؟

    به طور ساده تعامل بین دو یا چند نفر است که براساس رابطهٔ پاداش دهنده اجرا می شود. برخی اوقات یک تعامل، واقعه یک سویه است.

    مادر: لطفاً بیا اینجا.

    اندی: (به اتاق نشیمن می آید).

    مادر: عسلم، مرسی، معمولا، تعامل ها پیامدهایی به همراه دارند همانند، نق زدن و آنقدر ادامه می یابد تا سرانجام والد رها کند یا کودک قبول کند. اینجا مثالی از تعامل های رایج بین بورد (کودک ۵ سالهٔ اوتیسمی) و مادر او که به تعاملی بی نتیجه و فوق العاده غیر مؤثر منجر می شود، ارائه شده است.

    [بورد وارد آشپزخانه می شود و به مادر نگاه می کند و کج خلقی و ناله می کند].

    مادر: چی شده عزیزم؟( مادر کج خلقی یا نالیدن را تقویت کرد و علامتی به بورد برای تقویت این رفتارش می دهد).

    بورد: کلوچه، کلوچه میخواهم!|

    مادر: کلوچه می خواهی ؟ (مادر تقاضای اجباری را تقویت می کند و علامت دیگری به بورد برای تداوم رفتارش می دهد).

    بورد: کلوچه !!! (با جواب دادن به بورد، پرسیدن سئوالی از سوی مادر در این مقطع از زمان به صورت یک پیامد تقویت می شود).

    مادر: متأسفام، عزیزم. زمان خیلی کمی به شام مانده است، می توانی بعد از شام چند تا کلوچه بخوری، (عدم تقویت مادر برای بورد نفرت آور است).

    بورد: کلوچه!!! (او فریاد می کشد و مادر عصبی می شود).

    مادر: فریاد زدن و گریه کردن داشتیم ؟ (این سئوالی کاذب به صورت غیرعمدی فریاد زدن او را تقویت می کند).

    بورد: (بالا و پایین می پرد و یک کم بیشتر فریاد می زند).

    مادر: (یک کلوچه به بورد می دهد) باشه، اما فقط همین یک دفعه.

    بورد: (فریاد زدن را متوقف می کند و می خندد).

    اجازه بدهید به ترتیب تعامل ها نگاهی بیاندازیم و اینکه چه اتفاقی در هر تعامل رخ داده است:

    – هر فردی رفتار را در فرد دیگر هدایت می کند.

    – برخی از این رفتارها به صورت محرک غیر شرطی یا شرطی شده عمل می کنند و باعث ایجاد احساسات می شوند. جیغ زدن بورد بلافاصله فشار خون مادر را بالا می برد و موجب ترس می شود (او ممکن است چیزهایی را پرت کند) یا شاید عصبانی شود.

    – برخی از این رفتارها سرنخ ها یا نشانه هایی برای پاسخ دادن به افراد دیگر هستند. کج خلقی بورد و جیغ زدن باعث تقویت این رفتار از سوی مادر می شود و سئوالات مادر موقعیتی را برای تقاضای کلوچه از سوی بورد فراهم می سازد.

    – واکنش هر یک از افراد با توجه به واکنش قبلی فرد دیگر به صورت تقویت کننده یا رویدادی خنثی عمل می کند. برای مثال: مادر از طریق سئوال پرسیدن به گونه ای دیگر به صورت مثبت کج خلقی بورد را تقویت می کند، او جیغ زدن بورد (کج خلقی، تعدیل یافته) را هنگامی که به او کلوچه می دهد، به صورت شفاهی و عملی تقویت می کند.

    بورد موقعی جیغ زدن را متوقف و شروع به تبسم می کند که به صورت منفی مادر جیغ زدن بورد را تقویت کرده است. در واقع این تقویت کنندهٔ قوی برای فرار مادر از کج خلقی بورد می باشد.

    شما متوجه می شوید که هر فردی در حال یادگیری از تعامل ها و پیامدهای آنها است:

    – غالباً بورد برای به دست آوردن چیزهایی که می خواهد هرچه بیشتر ناله و فریاد می کشد.

    – بورد یاد می گیرد. این تقاضاها را تعدیل کند و در زمان مورد نظر ممکن است به جای تقاضا کردن با جیغ زدن شروع کند، زیرا جیغ زدن به تقویت نزدیک تر است.

    – مادر می آموزد که هنگام جیغ زدن تسلیم شود، زیرا هیچ اقدام دیگری کارساز نیست با تسلیم شدن همیشگی و فوری فرصتی برای فرار از رفتار انزجارآور بورد به دست می آورد، پس او هرچه بیشتر تسلیم می شود. تسلیم بیشتر او رفتارهای انزجارآور بیشتر بورد را به همراه دارد و مادر با استرس بیشتر و احتمال بیشتری هر کاری را (تقویت بورد) برای متوقف کردن رفتار او انجام می دهد.

    – نالیدن و جیغ زدن با رفتارهای مطلوب دیگری مانند، منتظر ماندن، کار دیگر انجام دادن و صحبت کردن همزمان می شود. هرچه ناله و جیغ زدن افزایش یافته رفتار مطلوب کاهش می یابد.

    – ممکن است مادر از تنبیه استفاده کند (من کاری می کنم که به خاطر آنها گریه کنی!) این روند توالی متفاوتی را از تعامل شروع می کند، تنبیه دوطرفه بورد کتک می خورد.

    – در پایان روز مادر خسته و کوفته است و این عامل بر تعامل بر همسرش تأثیر می گذارد، مادر ممکن است نیاز به حمایت و همدلی بیشتر از آنچه که همسرش فراهم می کند، داشته باشد. این اتفاق گامی برای تعامل غیر موثر با همسر می شود.

    0

    پاسخ دادن